Ποινικό δίκαιο

ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ – ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ

Για τους θεωρητικούς της επιστήμης η έννοια «ποινικό δίκαιο» ερευνά το κοινωνικό
φαινόμενο της παραβατικότητας και της εκτός των θεσμοθετημένων ορίων μιας κοινωνίας
δράσης του ατόμου από την αρχή των ανθρώπινων κοινωνιών μέχρι σήμερα καθώς και την
πορεία αυτού στο μέλλον. Η θέσπιση κανόνων δικαίου και η επιβολή ποινών από την
πολιτεία για κάθε παραβίαση τους στοχεύει στην προάσπιση του κοινού συμφέροντος και
της προστασίας των πολιτών – μελών της κοινωνίας. Το ποινικό δίκαιο χαρακτηρίζεται ως
δημόσιο δίκαιο αποτελώντας μια εκ των εκφάνσεών του καθώς ρυθμίζει σχέσεις μεταξύ
του κράτους και των πολιτών με την αναγκαστική υποταγή των δεύτερων στους κανόνες της
πρώτης.

Βασικές έννοιες του ποινικού δικαίου το έγκλημα και η ποινή. Η τελευταία διαχωρίζεται
περαιτέρω σε προβλεπόμενη από τον νόμο και σε επιβαλλόμενη από το αρμόδιο
Δικαστήριο. Είναι επίσης δυνατό σύμφωνα με την νομοθεσία, να μην εκτιθεί το σύνολο ( ή
και καθόλου) η επιβαλλόμενη ποινή στον δράστη ενός εγκλήματος καθώς προβλέπεται
δυνατότητα αναστολής ( εκτέλεσης κλπ) της ποινής, διακοπή της ποινής, μετατροπή αυτής
σε χρηματική κλπ. Ποινή είναι το «κακό» που προβλέπεται και επιβάλλεται από τον δικαστή
του ποινικού Δικαστηρίου ως απάντηση της πολιτείας ενάντια σε κάποια άδικη πράξη του
δράστη. Ωστόσο, αποστολή του ποινικού δικαίου είναι να προστατεύσει, μέσω της ποινής,
θεμελιώδεις αξίες της κοινωνίας, απολύτως απαραίτητες για την ομαλή κοινωνική
συμβίωση και έτσι να εμπεδώσει και να διασφαλίσει την κοινωνική ειρήνη. Έτσι όμως, οι
κανόνες δικαίου πρέπει να περιορίζουν και το ίδιο το κράτος από τις καταχρήσεις σε βάρος
των ατομικών ελευθεριών των πολιτών, στις οποίες αυτό ενδέχεται να προβεί με τη
βοήθεια του «όπλου της ποινής».
Ο τρόπος εφαρμογής του ποινικού δικαίου και η διαδικασία λειτουργίας της ποινικής
δικαιοσύνης δηλαδή της δικαστικής δράσης ορίζεται ρητώς στον Κώδικα Ποινικής
Δικονομίας (και με ορισμένες εξαιρέσεις σε άλλα νομοθετήματα).

Η λήψη κατάλληλων και υπεύθυνων νομικών συμβουλών έχει μεγάλη σημασία. Αρκετοί
πολίτες, θεωρώντας ως μικρότερης σημασίας ορισμένες υποθέσεις, παραλείπουν ακόμη
και να εμφανιστούν ενώπιον δικαστικών ή άλλων αρχών, έστω και αν έχουν κλητευθεί, με
αποτέλεσμα τυχόν καταδικαστικές αποφάσεις να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στο
μέλλον. Κάθε υπόθεση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και υπεύθυνη αντιμετώπιση.